Akraba Evliliklerinden Çocuk Sahibi Olmak ve Zararları

Akraba Evliliklerinde Çocuğun Özürlü Olma İhtimali

Norveç’te çocukların çoğu sihhatli olarak doğar, fakat her yıl ciddi hastalıklı ve doğuştan sakatlığı olan çocuklar da doğar. Anne baba biribirine ne kadar yakın akraba olursa risk de o kadar fazla olur. Eğer anne baba biribiriyle akraba ise, örneğin kardeş çocuklarıysa, doğan çocuklarındaki hastalık ve doğuştan sakatlık riski akraba olmayan anne babaya nispetle iki defa daha fazladır. Ailede bir çok akraba evliliği olduğunda, bir başka değişle anne baba bir çok yönden birbiriyle akrabaysa bu risk daha da yükselir.
Yakın akraba evliliklerinde, ölü doğum (hamileliğin 20. haftasından sonra anne karnında ölüm), küçük çocuk ölümü (bir yıllık yaşama süresinde ölüm) ve daha kısa yaşama süresi (yetişkin yaşa gelinceye kadar her yaşta ölüm) riski daha da artar. Bir çocuğun hastalıklı veya doğuştan sakat olarak doğmasının nedenleri pek çoktur.
Bazı hallerde anne ve babamızdan kalıtımla gelen genlerdeki bozukluklar buna sebep olabilir. Bizler hepimiz, kendimizde veya çocuklarımızda hastalığa sebep olacak hatalı
genlerin taşıyıcısıyız. Bu, genellikle herhangi bir tehlike yaratmaz çünkü her genimiz iki kopyadır. Eğer herhangi bir hata yüzünden genlerden biri görevini yapamazsa bu genin kopyası bu görevi yapar.
Hem anne hem de baba, kendileri veya çocuklarından biri hasta olmadığı halde hastalığa yol açabilecek bir veya birden fazla gene sahip olabilir. Eğer çocukta hastalık görülecekse çocuğun bu hatalı geni hem annesinden hem de babasından kalıtım yoluyla alması gerekir. Hastalığa yol açabilecek olan hatalı bir genin hem annede hem de babada olma riski genellikle azdır, fakat anne baba akraba olurlarsa bu riks artar. Çünkü ikisi de bu hatalı geni ortak atalarından almış olabilirler.

Akraba Evlilikleri

Akraba Evliliklerinden Kaynaklı Sorunlar ?

Hangi Durumlar Söz Konusudur ?

Her hastalık ve her doğuştan sakatlık kalıtım yoluyla ortaya çıkar denemez. Fakat araştırmalar göstermektedir ki, anne
baba biribiriyle akraba olduklarında, doğuştan sakat ve ırsi hastalıklı çocuk sahibi olma riski artmaktadır. Akrabalık
nedeniyle, kalıtım yoluyla ortaya çıkan durumlar genellikle ciddidir. Bunlar, metabolizma hastalıkları, cilt ve kan
hastalıkları, fiziki ve ruhsal gelişme bozuklukları, duyma- ve/veya görme sakatlıkları olabilir. Bu durumlarda genellikle,
yüksek tekrarlama riski görülür, bir başka değişle, bu hata aynı ailede bir kaç çocukta görülebilir. Anne ve baba aynı
hatalı gene sahip olunca doğacak çocukta bu özel hastalığın veya doğuştan gelen sakatlığın olması riski %25 tir. Her
hamilelikte risk aynıdır. Bazı durumlar ölü doğuma, küçük yaşta ölüme ve kısa ömre neden olabilir. Anne ve baba yakın
akraba olunca sebebi bilinmeyen doğuştan gelme diğer sakatlıklar da görülebilir. Fakat bu arada, doğuştan gelme
ciddi bozuklukları olan bir çocuk sahibi olma riskinin genel olarak az olduğu hatırlanmalıdır.

Akraba Evlilikleri

Akraba Evliliklerinde Alınması Gereken Önlemler

Ne Yapabilirisiniz

Akraba olup da ciddi hastalığı veya doğuştan gelen sakatlıkları olan bir veya birden fazla çocuk sahibiyseniz veya ailede
herhangi birinin bu durumda çocuğu olduğunu biliyorsanız, olası yeni bir hamilelikten önce kalıtıma ilişkin yol gösterici bilgi
alabilmek için bir teklif alırsınız. Çocuk sahibi olmayı planlıyorsanız, kalıtım yoluyla geçen bir hastalığı veya doğuştan gelen bir
sakatlığı olabilecek bir çocuk sahibi olma riskinin bulunup bulunmadığı hakkında bir tereddütünüz varsa, sizler de kalıtıma
ilişkin yol gösterici bilgi alabilirsiniz. Kişisel doktorunuz sizi kalıtıma ilişkin yol gösterici bilgi almak için havale eder. Norveç’teki
büyük hastahanelerde kalıtıma ilişkin yol gösterici bilgi verilir.

Kalıtıma ilişkin yol gösterici bilgi verme nedir ?

Kalıtıma ilişkin yol gösterici bilgi verme, anne baba biribiriyle akraba olduklarında, hastalıkların ne şekilde kalıtım yoluyla
çocuğa geçtiğinin ve neden anne baba birbiriyle akraba olduklarında bu riskin arttığının, bilgi veren tarafından anlatıldığı bir
konuşmadır. Burada anne baba, aynı zamanda, yapılabilecek kalıtım araştırmalarının neler olduğu, ve bu araştırmaların neleri gösterip göstermediği hakkında bilgi alabilir.

otozomal_resesif-akraba-evliliği

Akraba Evliliklerinde Neler Yaşanabilir ?

Biraz Teori

Vücut hücrelerden oluşur. Hücreler, anne babadan kalıtım yoluyla geçen maddeleri içerir. Kalıtım maddeleri, binlerce çeşitli genlerden oluşur. Genler, bedenin ne şekilde çalışacağına karar vermede söz sahibidir. Biz, kalıtım yoluyla, bir kopya gen anneden, bir kopya gen de babadan alırız. Akrabalar, atalarından ortak genler aldıklarından birbirine benzeyen pek çok genleri vardır. Çizim, genlerin anne babadan çocuğa nasıl geçtiğini göstermektedir. Bu durumda anne babanın aynı geninde bozukluk görülmektedir. Gendeki bozukluk hastalık yapabilir, fakat bozuk olmayan bir genleri var (A), bir de bozuk olan (a), bu nedenle kendileri sağlıklı.

Akraba Evliliklerinde Genler Ne Durumdadır ?

Bu genler anne babadan çocuklara dört şekilde geçer:

A-A birleşimi olan çocuk, bozuk geni kalıtım yoluyla almamış, böylece bu hastalığı yok.
A-a birleşimi ve a-A birleşimi olan iki çocuk bozuk geni anne babanın sadece birinden almışlar.
Çocuklar sağlıklı, fakat anne babası gibi çocuklarına geçirebilecek bozuk bir genleri var.
a-a birleşimi olan çocuk bozuk geni hem annesinden hem de babasından almış ve bu nedenle bu hastalığı var.
Hastalık doğuştan olur veya sonradan yaşamı sırasında gelişebilir.

Bu konuşma, bağlayıcı olmayan, muayene ve test yapmayı gerektirmeyen bir konuşmadır. Bu konuşma sırasında, yol gösterici
bilgileri veren, ailedeki hastalıklar hakkında sorular sorar. Böylece, hastalıklı bir çocuğu olma riski değerlendirilir. Yine bu
konuşma sırasında, çocuğunun kalıtım yoluyla geçen bir hastalığı olan veya olabilecek kişilerin ne yapabileceği, hastalığın
tedavi edilip edilemiyeceği ve ilerde aileye kimin yardım edebileceği de konuşulur.
Kalıtıma ilişkin yol gösterici bilgi verme konuşmasında, yapılması mümkün olan testler, erkeğin, kadının kendisinin, cenin,
çocuğun ve aile fertlerinin muayenesi konusunda da bilgi verilir.

Akraba Evliliklerinde Yapılması Gereken Testler

Testler ve Muayeneler

Ailedeki hastalığa yol açan bozuk gen biliniyorsa, yapılan gen testi kişide söz konusu gen hatasının olup olmadığını ortaya koyar.
Ailede hastalık olayları görülse de, hastalık vaya doğuştan sakatlık yaratan gen hataları her zaman bilinmemektedir.
Ailede hastalığa neden olan gen biliniyorsa, hamile kadına, anne karnında cenine, genetik sağlığı testi yapılması için teklif yapılır, örneğin, plesenta testi.
Ortada, doğuştan gelen beden bozuklukları için bir risk varsa ceninin özel olarak ultrasonla muayenesi söz konusu olabilir.
Ceninin, çocuğun, yetişkinin teste tabi tutulması ve muayene edilmesi imkanları, kalıtıma ilişkin yol gösterici bilgi verme konuşmalarında ele alınır.
Eğer ailede bilinen hastalık durumları yoksa gen testi yapılmaz.

Anne baba biribiriyle akraba olduklarında, hastalıklı ve doğuştan beden bozuklukları olan,
ölü doğan, küçük çocuk yaşında ölen ve kısa ömürlü bir çocuk sahibi olma riski daha yüksektir.
Ciddi hastalığı ve doğuştan gelme beden bozuklukları olan çocuk sahibi aile için bu büyük bir yük olabilir.

Comments

So empty here ... leave a comment!

Yaz Yazabildiğin Kadar

Sidebar