Gebelikte Yapılabilecek Testler Detaylı Anlatımı

Gebelik Sırasında Yapılacak Testler

Gebeler doktor tarafından 28 gebelik haftasına kadar ayda bir, 29-36 haftalar arasında 2-3 haftada
bir, 37.gebelik haftasından itibaren haftada bir kontrol edilmelidir.
Periyodik kontrollerin dışında gebelerin hiç vakit kaybetmeden doktorlarını araması gerektiği durumlar aşağıda belirtilmiştir.

1. Vajinal kanama,
2. Vajinadan su gelmesi,
3. Ellerde ve yüzde ileri derecede şişme,
4. Şiddeti giderek artan, ciddi baş ağrıları,
5. Bulanık görme yada görme kaybı olması,102
6. Karın ağrısı,
7. Ateş ve terleme,
8. İnatçı kusmalar,
9. İdrar yaparken yanma,
10. Fetal hareketlerde belirgin azalma olduğunda hiç beklemeden doktorunuzu aramanızgerekir.

gebelikte ultrason
gebelikte ultrason

Gebelikteki Rutin Testler

İlk kontrolde ultrason ile embriyo rahim içinde görüldükten sonra anne ve baba adayı kan
gruplarına bakılmalı kan uyuşmazlığı var mı yok mu not edilmelidir.
Tam kan sayımı ile anne kan tablosuna bakılıp, anne adayında anemi (kansızlık) aranmalıdır.
Tam idrar tahlili ile idrarda şeker (şeker hastalarında), protein (böbrek hastalıklarında), beyaz küre
(idrar yolu enfeksiyonlarında), kırmızı küre (idrar yollarında kum veya taş mevcudiyetinde) varlığına bakılmalıdır.
Bebeğin gelişimimde olumsuz etkisi olan annenin şeker hastalığı açlık kan şekeri testi ile araştırılmalıdır.
Sarılık (hepatit B yüzey antijeni), AİDS,TORCH (toksoplazmozis, sifiliz, kızamıkçık, sitomegalo virüs) gibi gebelik ürününün gelişimine zararlı enfeksiyonların taraması yapılmalıdır.
Hamilelik süresince gebenin alacağı kiloları kontrol altında tutabilmek ve tansiyon değişikliklerini saptayabilmek için gebe ilk kontrolde tartılmalı ve tansiyonu ölçülmelidir.
Yine ilk kontrolde yapılan ultrason muayenesinde gebeliğin haftası saptanıp, yerleştiği yer gözlenmelidir, böylece dış gebelik ihtimali ekarte edilmiş olur. 20-23. gebelik haftalarında gebeye II. Düzey ultrasonografi yapılıp fetal yapılar değerlendirilmelidir.
Gebelikte saptanan şeker hastalığını tarama testi olarak 24.-28. gebelik haftaları arasında 50 gr oral glukoz tolerans testi (1 saatlik 50 gr şeker yükleme testi) yapılır. Bu test uygulanırken gebenin aç yada tok oluşu önemli değildir.
Yine bu haftalarda hemoglobin, hematokrit (kan tahlilleri) bakılmalıdır.
Kan uyuşmazlığı söz konusu ise 20. Gebelik haftalarında endirekt Coombs testi yapılmalıdır.
Gebeliğin 36. haftasından itibaren haftada bir fetal monitorizasyon ile gebe izlenmelidir.

Gebeliğiniz sırasında bebeğiniz için özel testler

gebelikte yapılacak testlerTarama testleri

Bebeğin riskini belirler. Bebeğin problemi olduğunu kesin söyleyemez ancak ileri testlerin yapılması gerekeceğini gösterebilir. Yaş ve aile öyküsünden bağımsız tüm gebeler bu tarama testlerini seçebilirler.

  • Ense kalınlığının ölçülmesi (anne kanında erken gebelik testi ile birlikte ya da değil)
    · Anne kan testi
    · Ultrasonografi

Prenatal tanı testleri

Bebekte bir problemin özellikle belirgin kromozom anomalisi olup olmadığını belirler. Ancak test
sonucu normal olsa bile bebeğinizin başka problemleri olabilir. Tanı yöntemleri şunlardır.

  • Korionik vilüs örneklemesi
    · Amniosentez
    · Kordosentez
    · Ultrasonografi

Bu testler ne zaman yapılır. Her test 8-10. gebelik haftasında başlayarak 20. gebelik haftası dahil belirli zamanda yapılır.
Prenatal testlerle rehberlik
Tarama veya tanı testi öncesi görüşme önerilmektedir. Bu görüşmede şunlar tartışılır.
· Testler nasıl ve ne zaman yapılır
· Testlerin avantaj ve dezavantajları
· Testin bebeğe gösterdiği risk
· Sonucu aldıktan sonra size önerilecek diğer testler
· İleri testler ve size ve bebeğinize ne anlama gelecek
Test öncesi hangi testi yaptıracağınıza görüşmede karar verebilir ve sizin ve bebeğiniz için en uygununu seçebilirsiniz.
Prenatal tarama testi sonrası bebeğinizde artmış kromozom problem riskisaptanırsa veya tanı testi sonrası bir problem tespit edilirse, görüşmede aşağıdakiler tartışılacaktır.
· Size ve ailenize test ne anlama geliyor
· Size sunabileceğimiz seçenekler
· İleri tetkik almayı düşünür müsünüz
· Yapacağınız hareketler
· Engellilere olan yaklaşımınız nedir
· Gebeliğin sonlanmasına yaklaşınız nedir

gebelikte amniyosentezKorionik vilüs örneklemesi

Genellikle gebeliğin 11-13 haftaları arasında yapılır. Ultrason eşliğinde ince bir iğne karın
duvarından plasentaya sokulur, çok az miktarda doku örneği alınır. Bazen karından plasentaya
ulaşmak zordur ve vajen yoluyla yapılması gerekebilir. İşlem smear testi alınmasına benzer. İnce bir kateter rahimağzından plasentaya doğru ilerletilir. Bebek ve plasenta aynı hücrelerden
gelmektedir dolayısıyla aynı kromozomları paylaşırlar. Test hata oranı 1/4000 den azdır.
Bu işlem sonrası düşük riski %0.5 (1/ 200)dir. Gebeliğin bu haftasında spontan düşük ihtimali %2 (1 / 50)dir.

Amniosentez

Genellikle 16-18 gebelik haftasında yapılır. Ultrason eşliğinde ince bir iğne karın duvarından
bebeği çevreleyen amniotik sıvıya sokulur. Az miktarda sıvı çekilir. Amniotik sıvı bebek ve su
kesesi zarı hücrelerini içerir. Kromozom testi 14 gün içinde sonuçlanır. Test hata oranı 1/ 10000den azdır.
Bu işlem sonrası düşük riski %0.33 (1/ 300)dür.

Ultrasonografi

  • Tarama veya tanı testinde kullanılır
    · Bebeğinizin sağlığını kontrol etmede kullanılır ve gebeliğin seyrinde sorun olmadığını takipde kullanılır
    · Gebeliğinizin her döneminde yapılabilir
    · Ultrason sonrası ileri testler gerekebilir
    · Bebeğinize zararı yoktur

Neden ultrason yapılır?

  • Sizin kaç haftalık gebe olduğunuzu belirlemek
    · Plasentanın (bebeğin eşi, sonu) yerleşimini belirlemede
    · Rahimde birden fazla bebeğin olup olmadığını belirlemek
    · Bebeğin büyümesini ve fiziksel gelişimini değerlendirmek
    · Komplikasyon olduğunda gebeliği kontrol etmek
    · Daha önce yapılan incelemede şüphe olduğunda bebeğin gelişmesini değerlendirmek
    · Ultrason ile tanı konabilecek durumun artmış riski olan bebekte kontrolünü yapmak
    · Bebeğin artmış kromozom problemi riskinin olup olmadığını belirlemek
    · Tanısal testler yapılırken bebeğin net görüntüsünü almak
    · Bebekte anne serum testi sonrası artmış nöral defekt riski varsa bebeğin omurgasının gelişimini değerlendirmek

 

Ultrason ne zaman yapılır?

  • Gebeliğin herhangi bir zamanında yapılabilir
    · Gebeliğin zamanını belirlemek ve bebek sayısını belirlemek için 8-12. gebelik haftaları arası yapılmaktadır
    · Ense kalınlığı tarama testi sırasında gebeliğin 11.5 ile 13.5 haftaları arasında yapılır
    · Bebeğin fiziksel gelişimini değerlendirmek için en iyi zaman 18-20 gebelik haftalarıdır.

Gebelerde Kan uyuşmazlığı

Kan grubu Rh(-) olan annelerin kan dolaşımına bir önceki gebeliği sırasında bebeğin Rh(+) kan
hücrelerinin girmesi ya da yanlışlıkla Rh(+) kan ürünü nakli sonucu kan grubu Rh(-) olan annenin
bağışıklık sistemi harekete geçip, bu yabancı kan hücrelerini tahrip etmek için kimyasal bir madde
(antikor) üretir. Bu üretilen antikorlar G ve M antikoru olarak ikiye ayrılır. M antikorları
plasentadan geçemez, G ise kolaylıkla geçer. Rh(-) bir gebenin kanında Rh(+) kan hücrelerine karşı
geliştirilmiş G antikoru varsa ve gebenin karnındaki bebeğin kan grubu da Rh(+) ise G antikorları
plasentadan kolaylıkla geçip bebeğin kan hücrelerinin yıkımına neden olur.
Bebek kan hücrelerindeki yıkım kansızlığa sebep olabileceği gibi anne karnında bebeğin kalp yetmezliğinden ölümüne neden olabilir.
Rh(-) annenin kanında, Rh(+) kan grubuna karşı G antikorları bir kere oluşunca, bunlar kanda ömür boyu kalır.
Günümüzde kan grubu Rh(-) olan gebelere doğum, düşük veya kürtajdan sonra Anti-D
uygulanmakta ve anne kanında RH(+) hücrelerine karşı antikorların oluşması engellenmektedir.
Böylece bir sonraki gebelik ürünleri bu tehlikeden korunmaktadır.
Anti D kürtaj, düşük veya doğumdan sonra ilk 72 saat içinde yapılmalıdır. Bebeğin kan grubu Rh(-) ise anti D yapılmasına gerek yoktur.
Kan uyuşmazlığından etkilenmiş gebelik ürünleri günümüzde anne karnında yapılan kan nakilleri ile yaşatılabilmektedir.

Risk faktörleri

Gebelik, bir problemin oluşması açısından, diğer zamanlara göre daha yüksek riske sahiptir Kadının
gebe kalmadan önce bir sağlık sorunu varsa bu, gebelikte sorun oluşturabilir Ya da sorun gebelikte
ve doğum sırasında da ortaya çıkabilir. Bilinen risk faktörleri olan kadınların çok az bir kısmı,
oluşan problemlerin büyük bir kısmı hakkında bilgi vermektedir. Yine de tüm sorunları önceden
kestirmek mümkün değildir. Ciddî sorunlarla doğan bebeklerin, beşte birinin annesinde gebelik boyunca herhangi bir risk faktörü bulunmamaktadır.
Problemler herhangi bir zamanda oluşabileceği için gebelik boyunca riskler değerlendirilmelidir.
Problemlerin ne zaman olduğuna bakılmaksızın, bu problemlerin annenin, fetüsün ya da her ikisinin
de sağlığını tehdit ettiği unutulmamalıdır. Bu sebeple bir kadında komplikasyon gelişme riski artmışsa, özel bakıma alınmalıdır.

Fetüsün iyilik halinin değerlendirilmesi

fetüs anne karnı
fetüs anne karnı

Fetüsün Test Edilmesi

Fetüsün sağlığını kontrol etmek için birçok teknik kullanılmaktadır. Bu bolümde açıklanan
teknikler genel olarak gebeliğin ikinci yarısında kullanılmaktadır. Yine de fetüsün sağlığını kontrol
etme ihtiyacı duyulursa bu durumda kullanılabilirler. Çoğu zaman bu testler her şeyin yolunda
gittiğini göstererek endişelen ortadan kaldırmaktadır. Diğer testlerin doğrulanması ya da daha fazla
bilgi için bu testler kul lanılmaktadır. Problemler oluştuğu zaman bu testler erkenden tesbıt etmeyi sağlamaktadırlar.
Bu testler, sağlıklı bir bebek garanti etmedikleri gibi var olan has talığı da tedavi etmezler.
Yaptıkları şey, özel bakıma ihtiyaç duyulup duyulmadığına karar verilmesini sağlamaktır. Diğer
testler sorun olma dığını gösteriyorsa, bebeğinizin sağlığı hakkında kendinizi daha güven li hissedeceksiniz.
Risk faktörlerine ya da rutin test sonuçlarına bağlı olarak, proble min teşhisi için diğer testlere de
ihtiyaç duyulabilir. Amniosentez ya da koryonik vilüs örneklemesi bu testlerden bazılarıdır.

Ultrason

Ultrason, ses dalgalan aracılığıyla bebeğin resmim ekranda oluş turur. Bugün, birçok doktorun
muayenehanesinde ve her buyuk hastanede bulunabilmektedir. Bu teknoloji kadının genel sağlık
bakımı için çok faydalıdır. Özellikle doğum ve gebelik sırasında büyük bir önem taşır. Ultrasonun
30 yıllık kullanımı boyunca anneye ya da bebeğe za rarlı bir etki gösterdiği saptanmamıştır.
Ultrason, küçük bir kristal ta rafından üretilen ses dalgalan formunda bir enerjidir. Ses dalgaları, insan kulağı tarafından duyulamayacak kadar yüksek bir frekansa sahiptir. Ses dalgaları, transdüser
(transducer) adlı aygıtla vücudun özel bir bölgesine doğru yönlendirilirler. Transdüser cilt üzerinde
hareket etti rilmektedir. Ses dalgaları, yankı gibi vücut organlarına çapmaktadır. Bu ses dalgaları,
fetusun kalp atışlarına, iç organların resimlerine dö nüşmektedir. Televizyon ekranına benzer bir
ekrana fetusun iç organ ları ve fetusun kendisi yansımakta dır. Eş zamanlı ultrason, hızlı bir şe kilde
hareketsiz resimlen ard arda birleştirerek hareketli resim oluşu munu sağlamaktadır.
Bir ultrason muayenesi ses dalgalarında sonogram adını verdiğimiz fetu sun resmini göstermektedir.
Ultrason, sıklıkla bilinen bir durumu kontrol ya da muhtemel bir sorunu teşhis etmek ıçm kullanılır.
Diğer testlerin yardımcı olmadığı birçok konuda ultrason değerli bilgiler sağlamaktadır. Ultrason,
hatıra olarak fetusun fotoğrafını çekmek için dizayn edilmemiştir. Ultrason, bazen fetusun erkek mı
kız mı olduğunu gösterse de yalnız bu amaç için kullanılmamalıdır.

Başka bir açıdan ultrason, fetus için yapılan sınırlı bir fizik muaye nedir. Fetusun iyiliği ve sağlığı hakkında değerli bilgiler vermektedir.

Bunlar aşağıda sıralanmıştır:

– Fetusun yaşı
– Fetusun buyume hızı
– Plasentanın yerleşim şekli
Fetüsün rahimdeki pozisyonu, hareketleri, solunumu ve kalp atış hızı
– Rahimdeki amniotik sıvı miktarı
– Çoğul gebeliğin olup olmadığı
– Bazı doğumsal anomaliler
Ultrason muayenesine hazırlık için, karın bölgesine kolayca ulaşılabilecek elbiseler giyilmelidir.
Bazı hastaneler bir hastane geceliğin den giyilmesini istemektedirler. Erken gebelik döneminde yapılan muayene için idrar kesenizin dolu olmasına ihtiyaç duyulabilir (idrara çıkmamış olmanız gerekir)
Vajinanın içine bir prob (sonda) sokul mak suretiyle bir vajinal ultrason testi uygulanır.

Bir doktor ya da ultrason alanında özel eğitim almış sağlık ekibin den bir üye, muayenenizi
yapacaktır. Kaburgaların alt bölgesinden kasığınıza kadar olan bölgeniz açık olarak masaya
yattığınızda, deri yüzeyiyle transdüserin daha iyi temas etmesi için bir jel ya da mineral yağı
cildinize sürülecek, sonra transduser karın bölgesinde dolaştırılacaktır.
Ses dalgaları transdüserden çıkarak vücuda girecektir; iç organlara ve fetuse ulaştıktan sonra geriye yansıyacaktır.
Başka bir transdüser şekli ise, pelvüs organlarının muayenesi için vajen yoluyla kullanılandır. Bir vajen probuyla (sonda) yapılan muayene, pap testindeki gibi ağrısız bir muayenedir.

Tekmeleme Sayısı

Sizden, tekmeleme sayısı adını verdiğimiz fetüs hareketlerini aklınızda tutmanız istenecektir.
Bunun için birçok metot kullanılmaktadır. Bunların içinde sık olarak kullanılanlardan biri fetüsün hareketi ne kadar süre içerisinde yaptığının kaydedilmesidir. Hareketleri saymak için günün
herhangi bir saatini seçebilirsiniz fakat en ideal zaman genel olarak bebeğin en aktif olduğu akşam yemeğinden sonraki saatlerdir. Her fetüs kendi aktivite sınırına sahiptir ve çoğu bebek 20-40 dakikalık uyuma devrelerine girmektedir. Bebeğinizin tekmeleme sayısını takip etmeniz sizden istenirse, doktorunuz ya da hemşireniz ne yapmanız gerektiği hususunda size bilgi verecektir.

Fetüs Kalp Hızının Değerlendirilmesi

Ultrason, sadece görüntü elde etmek için değil aynı zamanda kalp seslerini dinlemek için de
kullanılır. Eğer bu amaçla kullanılırsa, fetüs kalp hızının değerlendirilmesi adını alır. Ses dalgalarını
ileten küçük bir alet, anne karnına bastırılır ya da kemerlerle bağlanır. Fetüs kalp atışları yansıtıldığı
zaman, sesleri duyabileceğiniz şekilde ayarlama yapılacaktır. Kalp seslerinin değerlendirilmesi
doğumdan önce çok değerli bilgiler sağlamaktadır. Fetüsün, doğuma nasıl yanıt verdiği de ultrasonla değerlendirilebilir.

Non-Stres Testi (NST)

NST, fetüsün hareketlerine paralel olarak fetüs kalp hızını ölçmektedir. Genel olarak, fetüs hareket ettiği zaman, bizim spor yaparken kalp atışlarımızın hızlandığı gibi fetüsün kalp atışları da hızlanmaktadır. Fetüsün kalp atış hızındaki değişmeler, sağlık için iyi bir işaret olarak kabul edilmektedir.
NST sırasında, karnınızın etrafına bir kemer sarılmak suretiyle bir hasta yatağına ya da muayene masasına yatarsınız. Bebeğinizin hareketini her hissedişinizde, bir düğmeye basmanız söylenir.
Böylece hareketler bir kağıda kaydedilmiş olur. (NST, fetüs hareketlerini hisseden bir aletle de yapılabilir).
Testin suresi, genellikle 10-20 dakika sürebileceği gibi yarım saat ya da daha fazla da sürebilir.

NST sırasında, fetüs hiç hareket etmezse uykuda olabilir. Vızıltılı ses çıkaran bir aygıt kullanılarak bebeğin uyandırılması ve hareket etmesi sağlanabilir. Bu test v broakustik uyarma olarak adlandırılır.
Elektronik fetüs değerlendirmesi, fetüsün kalp atış hızını kontrol etmede kullanılabilir.

Kontraksiyon Stres Testi (KST)

KST, fetüs kalp hızının rahim kasılmasına nasıl cevap verdiğinin ölçülmesinde kullanılır. Rahim
kasıldığı zaman plasentaya olan kan akışı geçici olarak azalmaktadır. Normal olarak rahim
kasılmaları fetüs kalp atış hızını etkilememektedir. Eğer plasenta tam olarak çalışmıyor ve bebeğin
de bir sorunu varsa rahim kasılmaları, bebeğe ulaşan oksijen azaltılarak kalp hızının düşmesine
neden olur KST, fetüs hareket ettiği zaman NST’de herhangi bir değişiklik olmadığı zaman kullanılmaktadır
Rahmin hafifçe kasılmasını sağlamak için, bir ilaç olan oksiosin verilir ya da vücutta oksitosin
salınımını tabu olarak sağlayacak şekilde meme başına hafifçe masaj uygulanır. (Az bir kısım kadında, özellikle test gebeliğin son dönemlerinde yapılıyorsa, rahim, kendiliğinden kasılmaktadır)
Fetüs kalp atış hızının rahim kasılmasına cevabı kaydedilir. Sonuçların elde edilebilmesi için 10 dakika boyunca ve en az 40 saniye olacak şekilde 3 kasılma oluşmalıdır. Test 2 saat kadar bir zaman alabilir. Anormal bir sonuç, daha ileri tetkiklerin yapılması ya da tedavinin gerekliliği anlamına gelir.

Biyofizik Profili (BPP)

(BPP), ultrasonla kombine edilmiş bir NST’dır. BPP fetüs kalp hızını, fetüs kasının normaldeki
kasılma durumunu, fetüs hareketlerini ve amniotik sıvı miktarının ölçülmesini kapsamaktadır. Aynı
zamanda fetüsün solunum hareketleri de kontrol edilmektedir. Fetüs gerçekte hava solumamasına
karşın, doğumdan sonra solunum için kullanacağı kasları kullanarak göğüs duvarını hareket
ettirmektedir. Fetüs oksijeni direkt olarak plasentadan almaktadır.
Elektronik fetüs değerlendirmesinde olduğu gibi BPP, çocuğa herhangi bir zarar vermez.
Dolayısıyla gebeliğiniz boyunca ihtiyaç duyulduğu sürece tekrarlanabilir.

Cilt Üzerinden Girilerek Göbek Bağından Kan Örneğinin Alınması (PUBS)

PUBS, (kordosentez olarak adlandırılır) özel bir test olup, fetüsün enfeksiyon ya da kromozomal genetik bozukluk gibi durumla rı tetkik etmek için fetüs kanının elde edilerek incelenmesine olanak verir. Kanın (pH) dengesi, oksijen, karbondioksit ve diğer maddelerin düzeyleri de ölçülür. Bu maddeler normal sınırları içerisinde bulunursa, fetüsün sağlıklı olduğunun güçlü bir kanıtıdır. Bu metot, fetüsün kan nakline ihtiyaç duyduğu zamanda (örneğin, Rh uyuşmazlığına bağlı kansızlık durumunda) kullanılabilir.
Test için doktor, göbek bağına bir enjektörle girer, kan aldıktan sonra geri çıkar. Karın ve rahim duvarını geçerek göbek bağına enjektörle ulaşılması, ultrason eşliğinde ve lokal anestezi altında gerçekleştirilir. Test genel olarak gebeliğin 18 haftasından sonra yapılır. Çünkü bundan önceki dönemde göbek bağındaki damarlar çok dardır.

Comments

So empty here ... leave a comment!

Yaz Yazabildiğin Kadar

Sidebar